|
|
Wystawa zrealizowana została ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Kolekcja socrealistycznych dzieł powstała dzięki przekazowi Ministerstwa Kultury. W latach 50-tych ministerstwo poprzez Fundusz Sztuki Ludowej realizowało zakupy prac ludowych artystów. W 1959 roku przekazano ją do Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Wiele dzieł prezentowano w wydawnictwach poświęconych sztuce ludowej, głównie w piśmie Polska Sztuka Ludowa, pokazywano na wystawach. Następnie na wiele lat zapomniane, dzisiaj przedstawiamy jako rodzaj dokumentu epoki.
Na wystawie zaprezentowane zostaną obrazy, rzeźby, tkaniny i wycinanki tradycyjne w technice i formie, zaś w treści przepojone oficjalną propagandą. Nowym wyzwaniom nie zawsze potrafili sprostać ludowi artyści operujący skromnym warsztatem, co prowadziło niekiedy do karykaturalnych deformacji i przekształceń. Połączenie wzniosłych ideologicznie ważnych haseł z naiwną, uproszczoną formą ludowej sztuki, głównie wycinanki daje zaskakujące efekty, dzisiaj nierzadko pełne komizmu.
W pracach wyraźnie widać, że zostały stworzone na oficjalne zamówienie i ich temat nie należy do najbliższych twórcy. Niektórzy artyści świetnie sobie radzili umieszczając nowych aktorów w tradycyjnych schematach kompozycyjnych i tak np. zebranie partyjne czy pochód pierwszomajowy przypominają wesele albo procesję. Znakomitym przykładem takich rozwiązań są wycinanki. Niegdyś tradycyjna ozdoba wnętrz chłopskich izb teraz stała się dziedziną sztuki ludowej niosącą treści propagujące nowy ustrój. W nowej wycinance ludowej, głównie tematycznej, odnajdujemy wielkie zaangażowanie w propagowanie idei nowego ustroju. Łowickie kodry - figuratywne wyklejanki, powstałe w latach 50-tych ilustrują najważniejsze hasła epoki. Na Kurpiach w formach tradycyjnych wycinanek umieszczano hasła związane z walką o pokój, kolejnymi rocznicami istnienia PRL, oraz... Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Ta właśnie ludowa kurpiowska wycinanka przedstawiająca najsłynniejszą budowlę socjalistycznej Polski zainspirowała powstanie wystawy, której otwarcie odbędzie się 22 lipca w dniu 50 urodzin Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.
Polskie wycinanki znalazły się wśród darów ofiarowanych Stalinowi na 70-te urodziny.
Obiekty wystawy zostaną uporządkowane według tematów i problemów najczęściej w nich występujących.
Część z nich nawiązuje do ważnych dla ówczesnej władzy wydarzeń.
Całą sekwencję poświęcamy Festiwalowi Młodzieży i Studentów zorganizowanemu w Warszawie w 1955 roku. Wiele prac przedstawia życie polityczne; zebrania, głosowania w czasie wyborów czy pochody 1-Majowe. Zaskakujące w formie są prace wykonane po śmierci Stalina z żałobnymi wieńcami umieszczanymi na kodrach.
Obszerną część stanowią tematy dotyczące wprowadzania nowego ustroju na wsi; elektryfikacja wsi, walkę z analfabetyzmem, spółdzielnie produkcyjne, konkursy hodowlane czy walka ze stonką ziemniaczaną. Wieś polska także nie pozostawała obojętna na problemy miast; w rzeźbach odnajdujemy murarzy budujących stolicę, robotników, przodowników pracy, nowe domy, akcje pomocy dla miasta; dostawy żywności, często pojawiają się w pracach ludowych artystów.
|
