Muzeum im. O. Kolberga w Przysusze otworzyło nową wystawę: "Tęsknota za rajem... Wyobrażenia natury w sztuce ludowej" Komisarzem wystawy jest Katarzyna Markiewicz, autorem scenariusza Alicja Mironiuk-Nikolska. Ekspozycja bedzie czynna od 22 maja do 30 sierpnia 2005 roku.

Z zaproszenia na wernisaż:
 
"Mieszkańcy wsi w kulturze tradycyjnej żyli zgodnie z rytmem przyrody, która dyktowała charakter prac i zajęć chłopów. Natura była tłem ciężkiej pracy, monotonnej codzienności. W sztuce ludowej przyrodę przedstawiano pięknie, idyllicznie, w formie barwnych zdobień wnętrza; wycinanek z kolorowego papieru, bukietów bibułkowych, kwietnych wzorów malowanych na meblach, ścianach lub utkanych na tkaninach dekoracyjnych. Motywy kwiatowe haftowano na strojach i pościeli. W sztuce przedstawiającej przyroda rzadko pojawiała się jako odrębny temat. Stanowiła czasem tło przedstawianych wydarzeń, występowała w kościelnych obrzędach maryjnych lub jako atrybut charakteryzujący niektórych świętych. Najbardziej popularny święty, którego umiłowanie natury jest powszechnie znane, to św. Franciszek z Asyżu. Ukazywany zwykle w otoczeniu ptaków, stał się symbolem harmonijnego związku człowieka z naturą. Pięknie śpiewające ptaki przybliżają człowieka do Boga i do rajustanu pełnej szczęśliwości - tak upragnionej przez ubogich, ciężko pracujących chłopów.
 
Tęsknota za rajem, często niezbyt uświadamiana, stanie się główną ideą wielu artystów przedstawiających wizerunki przyrody.
 
Najsłynniejszym jest Bazyli Albiczuk (1909-1995) nazywany malarzem ogrodów. Jego życie i sztuka są świadectwem niezwykłego umiłowania natury. W przyrodzie artysta widział ład i harmonię. której nie ma w życiu. Dlatego uciekał od szarej codzienności do swojego cudownego ogrodu, który malował w różnych porach roku. Te portrety ogrodu ukazują przyrodę w najpiękniejszej postaci. Nie ma zwiędłych kwiatów, chwastów, szkodników. Są rośli­ny w idealnej formie ukazujące się widzowi jak aktorzy na scenie. Kwiatom towarzyszą piękne ptaki. Raj. Dla Albiczuka ogród był rajem, miejscem bez­piecznym, pełnym czystego piękna. I takim przedstawiał go na płótnach.
 
Rajskie tęsknoty za idyllicznym pejzażem zainspirowały także Janinę Fandrey (1909-1999). Jej obrazy są z pozoru słodkie, tchnące niewinnością nieskażonej przyrody. Jednak odczuwa się w nich jakąś nostalgię, tęsknotę. Swoje raje wyhaftowała Łucja Mickiewicz (1894-1979). Zawodowa hafciarka znalazła własną drogę do ukazania piękna przyrody. Znakomite kolorystycznie pogodne pejzaże, sceny pozbawione jakichkolwiek akcentów dra­matycznych, stworzyła artystka za pomocą igły i nici.
 
Władysław Rybkowski (1894-1984) żołnierz Legii Cudzoziemskiej, ukazywał w swoich obrazach egzotyczne pejzaże, fantastyczne rośliny. Wyrzucając z pamięci zło wojny wracał do bujnej, rajskiej afrykańskiej przyrody. Rajskie przestrzenie zamieszkiwały piękne ptaki. Stały się one tematem bliskim wielu artystom. Rzeźbił je Leon Kudła (1879-1964). Jego ptaki uosabiały tęsknotę za rodzinną wsią. środowiskiem, z którym musiał się rozstać po zamieszkaniu w mieście. Nie były to dekoracyjne ptaszki-zabawki, ale ptasie portrety, wizerunki ważnych dla twórcy mieszkańców szczęśliwej krainy młodości.
 
Interesująco przedstawiają się fantazyjne, przeniesione jakby z odległych światów, wielobarwne ptaki Władysława Sałdyki (1915-2000).
 
Nieprzemijająca, bujna przyroda raju, nie zawsze przekonywała artystów. Obrazy Haliny Dąbrowskiej (1925 - 1996) przywołują inną rzeczywistość. Mówią o przemijaniu. Przyroda w jej obrazach stanowi znaczące, wiele wyja­śniające tło wyrazistych portretów starych ludzi. domów, ulic, drzew.
 
Motywy zaczerpnięte z przyrody spotykamy także we współczesnej ludowej sztuce dekoracyjnej. Stylizowane kwiaty na obrazach na szkle, obraz i rzeźby przedstawiające bukiety nawiązują do dawnego ludowego zdobnictwa, makatek. We wszystkich dziełach ujmuje widza miłość do przyrody, jej naturalnego piękna."

Alicja Mironiuk-Nikolska
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie