"Wartością sztuki nieprofesjonalnej - powinna być odkrywczość innej może głębszej natury, która sprawia, że niezależnie od mniej czy bardziej tradycyjnej jej formy, sprawy znane każe zobaczyć inaczej oczami twórcy, a przez to na nowo." Tak o sztuce "samouków" wystawianej w 1964 podczas Triennale Sztuki Nieprofesjonalnej mówiła Jadwiga Jarnuszkiewicz - krytyk sztuki z warszawskiej ASP. Dzisiaj 41 lat później, jej rola się nie zmieniła, i tak samo jak wtedy potrzebują jej twórcy, jak i artyści profesjonalni.
 
Bogactwo form, technik i tematów, które uwrażliwiają na świat i pokazują go przez dzieła artystów- samouków, można zobaczyć w Muzeum Etnograficznym w Warszawie na wystawie zatytułowanej "Talent, Pasja, Intuicja". Prezentowane na niej dzieła przede wszystkim zaskakują. Łamią wszelkie stereotypy przyznające jedynie wartość sztuce powstającej w warsztatach artystów kończących szkoły plastyczne.
 
Wystawę zorganizowały Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu oraz Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie. Pierwsza część poświecona jest twórcom znanym już z wcześniejszych przeglądów sztuki nieprofesjonalnej. Druga natomiast gromadzi zbiory artystów z ostatnich 20 lat, dla których ta wystawa jest pierwszą okazją do zaprezentowania swojej twórczości. Wystawę można oglądać do 9 października 2005 r.
 
Nikiforiada taki można byłoby nadać podtytuł tej wystawie, ponieważ wielu na niej nie poznanych szerszej publiczności Nikiforów. Przemierzając sale wystawy wkraczamy niejako w najbardziej osobiste sfery życia ludzi, którzy będąc analfabetami, albo nawet posiadając dyplomy wyższych uczelni nieartystycznych zatrzymali w swoich dziełach najbardziej autentyczny obraz swojego świata. Często ich twórcy ukrywali swoją pasję. Chowali w szafach obrazy, rzeźby zwierciadła ich nastrojów. Wielokrotnie dopiero śmierć odkrywała pasje sąsiada, który siedząc wieczorami wcale nie oglądał telewizji, ale strugał w drewnie. Jest to sztuka sięgająca głębi ludzkich niepokojów, tworzona bez sugestii, rad artystów profesorów, niepoprawialna, całkowicie autentyczna.
 
Ekspozycja jest odbiciem społeczeństwa, w którym żyli bądź żyją, mapą inspiracji poruszeń zwykłych ludzi. Każde dzieło jest oryginalnym świadectwem własnego, wypracowanego przez siebie, stylu. Prace, które prezentowane są na tej wystawie nie powstały na zamówienie, są owocem pasji i intuicji. Ukazują ukryte talenty.
 
Na wystawie można zobaczyć twórczość ludzi chorych psychicznie. Dla nich sztuka jest jednym z niewielu sposobów kontaktu ze światem zewnętrznym. Stojąc przed pracami osób niepełnosprawnych intelektualnie, jak psychologowie możemy spróbować odczytać z rysunków ich lęki, radości i potrzeby.
 
Całość ekspozycji można odczytać jako wezwanie do poszukiwania w sobie talentów. Pasja to sposób na odnalezienie zagłuszonej przez wrzaskliwe ulice i ukrytą w cieniach wieżowców odwagę wyrażania siebie. Natomiast tworzona z potrzeby jest najpełniejszą weryfikacją, tego czym w danym momencie żyjemy.
 
Karolina Witeska; Culturis.art.pl
 
Culturis.art.pl